فقدان لیتیوم در مغز میتواند سالها قبل از شروع علائم بیماری آلزایمر، آنرا استارت زده باشد.
مطالعهای طولی به مدت یک دهه مشخص کرده که لیتیوم طبیعی مغز با حفظ عملکرد صحیح خود بهعنوان یک مانع در جلوگیری از ایجاد بیماری آلزایمر عمل میکند.
براساس این مطالعه مشخص شده که فقدان لتیوم در مغز یکی از اولین تغییرات مغزیست که اغلب قبل از بروز علائم مهم و مشخص بیماری آلزایمر، اتفاق میافتد.
در بررسیهای آزمایشگاهی بر روی موشها مشخص شده که نقص لیتیوم علائم بیماری آلزایمر را در آنها تحریک و آشکار میکند.
درحالیکه درمان با حذف کنندههای آمیلوییدها از کاهش تواناییهای شناختی جلوگیری میکند.
این یافته نشان میدهد که فقدان لیتیوم میتواند با تشکیل آمیلوییدها باعث ایجاد التهاب و آسیب نورونی گردد.
همچنین درمان با دوزهای پایین لیتیوم از کاهش حافظه در مدلهای آزمایشگاهی موشها جلوگیری میکند.
یک تیم مطالعاتی دانشگاه پزشکی هاروارد تحقیقاتی در رابطه با نقش لیتیوم در بیماری آلزایمر و دمانس انجام و نتایج بررسیهای خود را در مجله Nature منتشر کردند که بر اساس آن لیتیوم موجود در مغز از تخریب نورونی مغز جلوگیری و عملکرد طبیعی همه نوع سلولهای اصلی مغز را حفظ میکند.
این یافتهها به مدت ده سال و براساس آزمایشاتی که روی موشها انجام شده و تجزیه و تحلیل و مقایسه آنها با بافتهای مغزی انسانی و نمونههای خونی آنها در مراحل مختلف سلامت شناختی افراد، حاصل شدهاست.
براساس سالها مطالعه در رابطه با اختلالات شناختی متعدد، این ایده که فقدان لیتیوم میتواند علتی برای بیماری آلزایمر باشد، ایده جدیدیست که روشهای متفاوت درمانی را مطرح میکند و پروفسور بروس یانکر (متخصص ژنتیک و نورولوژی در موسسه بلاواتینک) اولین دانشمندی بود که در دهه نود به سمی بودن آمیلویید بتا در این رابطه اشاره کرد وی بعدها تاکید کرده که کاهش فاحش لیتیوم، روند تشکیل پلاکتهای آمیلویید بتا در مغز را تسریع میکند،بدینصورت که ضمن ایجاد التهاب و کاهش فعالیت سلولهای میکروگلیا در مغز،از تشکیل آمیلوئید نمیتواند جلوگیری کند. که ایننیز به نوبه خود باعث از بین رفتن سیناپسها، آکسونها و غلاف حفاظتی میلین شده و روند کاهش حافظه و تواناییهای شناختی را مشابه آنچه که در بیماری آلزایمر اتفاق میافتد تسریع میکند.
تیم پروفسور یانکر دریافتند که درمان با دوزهای ناچیز لیتیوم برروی موشها میتواند علائم بیماری را کاهش دهد ولی تا زمانیکه بهصورت کلینیکی روی نمونههای انسانی عملی و اجرا نشده باشد نمیتوان این نتایج را قطعی دانست. اگرچه نتایج بسیار امید بخش هستند.
مطالعات پیشین روی افرادی که سطوح بالای لیتیوم را بهعنوان نمونه از آب آشامیدنی دریافت کردند، نشان داده است که این افراد کمتر در معرض ابتلا به دمانس قرار دارند. بنابراین یانکر معتقد است که همانند سایر مواد مغذی مثل آهن و ویتامین C، دریافت لیتیوم از منابع غذایی اهمیت ویژهای دارد. البته تاکید کردند که تا مشخص شدن قطعی تاثیر لیتیوم در درمان بیماریهای شناختی افراد باید از مصرف خودسرانه ترکیبات آن پرهیز کنند.
منبع: هاروارد
نویسنده: استفانی دوشن
تحقیق اصلی: بروس یانکر مجله Nature
ترجمه و تلخیص: علی قاسمزاده